Laten de GKv kleur bekennen

Dr. H.J.C.C.J. Wilschut

Het was opmerkelijke suggestie, die ds. J.M. Mudde deed: kerkelijke eenheid tussen de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) en de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv). ‘Laten we een datum prikken: 31 oktober 2016. Op die dag verklaren de GKv en de NGK dat zij zich in staat van vereniging bevinden’ (Informatieboekje 2010 NGK, p. 198).

Wezenlijke verschillen
Ds. Mudde constateert, dat als het gaat om de omgang met de Heilige Schrift en de confessie, de organisatie van het kerkelijke leven en de liturgie er geen sprake meer is van wezenlijke verschillen tussen GKv en NGK. ‘Zeker, er zijn nog verschillen, en sommige verschillen zijn zonder meer de moeite van een indringend gesprek waard, maar het zijn geen verschillen die kerkscheidend zijn.’ Anders gezegd: er zijn wel ernstige verschillen, maar geen verschillen, die er werkelijk toe doen.

Het komt mij voor, dat ds. Mudde de situatie sterk naar zich toe redeneert. De Generale Synode Zwolle-Zuid 2008 van de GKv constateerde met dankbaarheid vooruitgang in de gesprekken met de NGK over de binding aan de belijdenis. Toch sprak zij uit dat de weg nog niet open lag om te gaan praten over kerkelijke eenheid. Er zijn nog teveel vragen over de manier waarop in de NGK aan de belijdenis gebonden wordt.

Iets dergelijks werd gezegd over ‘de vrouw in het ambt’. Met verdriet constateerde de synode, dat de bezwaren tegen de openstelling van de ambten voor de vrouw in de NGK niet zijn weggenomen. Daarbij noemde de synode hardop de omgang met de Heilige Schrift. Het is dus wat al te vlot om te zeggen, dat de klokken van GKv en NGK al min of meer gelijk lopen. Die conclusie laat zich ook niet wettigen door het feit, dat er op elf plaatsen contact of zelfs samenwerking is tussen NGK en GKv. Wat we als GKv gemeenschappelijk hebben uitgesproken, wijst een andere kant op.

Niemand die verdriet heeft om de verscheurdheid van Gods kerk en de verbrokkeling van de gereformeerde gezindte, kan over deze verschillen blij zijn. Maar het helpt ook niet om ze te relativeren. Wanneer er nog zulke vragen en bezwaren liggen ten aanzien van de omgang met de Schrift en de gereformeerde belijdenis, heb je het wel degelijk over wezenlijke verschillen. Die eerst uit de weg moeten worden geruimd, wil een kerkelijke vereniging eenheid in de waarheid betekenen.

Kerkelijke praktijk
Toch is het officeel-kerkelijke verhaal niet het hele verhaal. Ik moet toestemmen dat de GKv in de praktijk op de NGK beginnen te lijken. In mijn boekje Afscheiding? constateer ik bij sommigen in de GKv een opmerkelijke openheid voor de NGK, als het gaat om de binding aan de belijdenis en de manier van kerkelijk samenleven. De synode stelt zich voorzichtig op. Maar voor menigeen gaat het – ook zoals blijkt uit publicaties in de pers – om een gelopen race en worden de NGK aanvaard als gereformeerde kerk. Ook ‘de vrouw in het ambt’ blijkt dan geen echt struikelblok meer te zijn.

Ten aanzien van een meer tolerante opstelling in ethische kwesties lopen de wegen eveneens soms opvallend parallel. En zowel de GKv als de NGK blijken kwetsbaar voor het evangelicale en charismatische denken. Kortom, voor wat betreft de kerkelijke praktijk moet ik ds. Mudde voor een deel gelijk geven. Soms halen de GKv de NGK zelfs links in.

Daarom ontkomen de GKv er m.i. niet aan om elkaar duidelijkheid te gaan geven. Het huidige in de praktijk toegroeien naar de NGK heeft als keerzijde dat we als GKv uit elkaar groeien. Want nog steeds zijn er kerken en kerkleden, die zich niet herkennen in de omgang met Schrift en belijdenis zoals in de NGK. Kerken en kerkleden, voor wie de vrouw in ambt principieel onaanvaardbaar is. Zoals zij zich ook niet kunnen vinden in de manier, waarop door sommigen in de GKv wordt omgesprongen met kerkelijke regels en afspraken.

Vandaar dat ik aandring op een eerlijk en kerkelijk gesprek binnen de GKv. Afscheiden en nieuwe ‘ware kerken’ stichten is in deze situatie geen bijbels-legitieme optie. Maar het stilzwijgend van kleur verschieten is dat evenmin. Dan wordt het tijd om kleur te bekennen.


Dr. H.J.C.C.J. Wilschut is predikant van de GKv te Smilde