Steunpunt Liturgie Nieuwsbrief maart 2009

Nieuws, de Nieuwsbrief van het Steunpunt Liturgie van Deputaten Eredienst en Deputaten Kerkmuziek, wordt enkele malen per jaar verstuurd naar ieder die contact heeft gehad met het steunpunt liturgie, geplaatst op de website van de kerken, www.gkv.nl en aangekondigd via de gkv-nieuwsbrief.

Inhoud:

STILLE WEEK
LIEDEREN VOOR DE STILLE WEEK
PAASKAARS?
EEN FEEST VAN VIJFTIG DAGEN
LIEDEREN VOOR DE TIJD NA PASEN
BIJBELLEESROOSTER BROOD UIT DE HEMEL


STILLE WEEK
De week voorafgaand aan Paaszondag wordt Stille Week genoemd, of ook wel Goede Week. Verschillende dagen van de Stille Week hebben een eigen naam:
Palmzondag: zondag voorafgaand aan Pasen. Zo genoemd naar de Latijnse naam, Palmarum = zondag van de intocht van Jeruzalem (met palmtakken, vandaar Palmzondag of Palmarum).
Witte Donderdag: donderdag, de dag van de gedachtenis aan de zalving en voetwassing en de instelling van de Maaltijd des Heren.
Goede Vrijdag: de dag van de gedachtenis aan Jezus’ gevangenneming, veroordeling en kruisiging.
Stille Zaterdag: een dag waarop stilte in acht wordt genomen; Jezus ligt immers in het graf. Op de (late) avond van de zaterdag begint de Paaswake. Het is een vastendag, omdat ‘de Bruidegom is weggenomen’ (vgl. Mt. 9:15).
Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en Pasen worden samen ook wel het Triduum Sacrum genoemd of het Paastriduum. In de woorden van Augustinus: ‘het triduum van de Gekruisigde, Begravene, Verrezene’. Centraal in deze heilige driedaagse staat de Paaswake, de samenkomst in de Paasnacht. In de oude kerk was dit het moment waarop de catechumenen (volwassen geloofsleerlingen die het onderwijstraject hadden doorlopen) werden gedoopt. Vroeg in de ochtend, bij het ochtendgloren, werd de Opstanding gevierd en vierde de hele gemeenschap, inclusief de pasgedoopten, de Maaltijd des Heren. Later wordt onder het paastriduum ook wel Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszaterdag verstaan.

Meer informatie over de Stille Week en suggesties voor de praktijk zijn te vinden in de speciale Documentatiemap Stille Week en Pasen. Besteladres: liturgie@gkv.nl; prijs: € 8,-- (excl. Porto). Ook zijn er in de Documentatiemap Rond het Paasfeest: Vespers enkele vespers voor in de Stille Week opgenomen.

LIEDEREN VOOR DE STILLE WEEK
Palmzondag / Intocht in Jeruzalem:
Ps 118:1 en 7; GK 40;
LvK 42, 120, 121;
Liederen van Zwolle 2008: Weest blijde nu, in ’t midden van het lijden (Tussentijds 151);
Witte Donderdag:
Ps 23, 67, 145:4;
GK 57, 61, 63, 125, 128;
LvK 203, 364;
Liederen van Zwolle 2008: Hij ging van stad tot stad, Hij sprak (Tussentijds 144), Dit huis dat God gevestigd heeft (Zingend Geloven I&II 61);
Goede Vrijdag:
Ps 22, 141;
GK 41, 89, 90, 91;
LvK 76, 175, 177-179, 181-183, 187-189, 193, 194;
Liederen van Zwolle 2008: Mijn ogen zijn gevestigd (Zingend Geloven I&II 19), Vannacht zal het wonder gebeuren (Zingend Geloven I&II 35);

PAASKAARS?
Gewend aan de adventskaarsen, vier weken voor Kerst? Dan is het hoog tijd om eens over de Paaskaars na te denken, want het liturgisch gebruik van kaarsen in de kerk is terug te voeren op één kaars, namelijk de Paaskaars. In de oude kerk, waar men voor verlichting altijd was aangewezen op daglicht, fakkels, olielampjes of kaarsen, was er één lichtpunt dat niet voor uiterlijke verlichting diende, maar voor innerlijke: de paaskaars. Deze kaars stond (en staat) iedere kerkdienst opnieuw symbool voor de opgestane Heer, verheerlijkte Christus. Tegelijkertijd is de brandende paaskaars een boodschap: ‘Eens was u duisternis maar nu bent u licht, door uw bestaan in de Heer. Ga de weg van de kinderen van het licht’ (Ef. 5,8).
Wie meer wil weten over het hoe en wat van de Paaskaars kan terecht in de Documentatiemap
Kaarsen in de kerk
In de map is informatie te vinden over licht en donker als bijbelse symbolen, over kerkelijk kaarsgebruik vroeger en vandaag, én over de Paaskaars. Een citaat: ‘zonder Paaskaars blijven Adventskaarsen op de lange duur hangen in een decembergevoel’. Prijs: € 2,-- (excl. porto), bestellen: liturgie@gkv.nl.

EEN FEEST VAN VIJFTIG DAGEN
Eerste Paasdag, tweede Paasdag, en dan is Pasen voorbij. Werk begint weer, school begint weer, geen paasvakantie tegenwoordig, voor je het weet ga je weer over tot de orde van de dag. Tot over een paar weken Hemelvaartsdag, en een week later Pinksteren. Ergens in diezelfde periode meivakantie, Koninginnedag en 4-5 mei. Nog even, en dan is het weer zomervakantie.
Doorgaans beleven we de tijd van voorjaar en voorzomer op deze manier, een tamelijk versnipperde periode door veel incidentele vrije dagen en dus korte werkweken. Drie kerkelijke feesten, waarvan we natuurlijk weten dat ze met elkaar samenhangen, maar die we ondertussen maar al te vaak als incidentele momenten ervaren.
In dit verband is het goed om even stil te staan bij de zogeheten Vijftigdagentijd. Die begint op Paaszondag en loopt door tot en met Pinksteren, want zeker in de eerste eeuwen behoorden Hemelvaart en Pinksteren vanzelfsprekend tot de viering van Pasen. Eigenlijk is die Vijftigdagentijd één doorlopende Paasviering; er mocht niet worden gevast, men knielde niet, bidden gebeurde staande, alles als symbool van de Opstanding.
Wie de viering van Pasen wil uitstrekken over vijftig dagen kan dat doen met behulp van het leesrooster
Vervuld van Vreugde
verkrijgbaar bij het Steunpunt Liturgie, liturgie@gkv.nl.

Nog een suggestie: het boekje Gedreven door de Geest van ds. L.W. Smelt, een dagboekje voor de Vijftigdagentijd (uitgeverij Boekencentrum, isbn 978 90 239 2177 6).

LIEDEREN VOOR DE TIJD NA PASEN
GK 20, 64, 67, 68, 70, 71, 99, 119, 139
LvK 6, 7, 13, 14, 75, 110, 196, 200, 203, 216, 218, 224, 225, 304, 316, 408, 409, 436
Liederen van Zwolle 2008: Dit huis dat God gevestigd heeft (Zingend Geloven I&II 61), Dit is de dag die de Heer heeft gemaakt (Tussentijds 70), Zolang wij ademhalen (Tussentijds 175). 

BIJBELLEESROOSTER BROOD UIT DE HEMEL
Op de website van de kerken is het bijbelleesrooster Brood uit de Hemel te vinden, een leesrooster voor de periode 29 maart – 18 april, twee weken voor Pasen tot en met de week van Pasen. De titel van het rooster is ontleend aan Johannes 6:32-35: ‘Het brood van God is het brood dat neerdaalt uit de hemel en dat leven geeft aan de wereld. […] Ik ben het brood dat leven geeft’. Het rooster is zo opgesteld dat er op de Paasdag Avondmaal gevierd kan worden. Bij het rooster is een bijlage te vinden met informatieve stukjes voor volwassenen en kinderen, teksten ter bezinning en enkele recepten te vinden.
Rooster en bijlage zijn te vinden op: www.gkv.nl (via ‘Steunpunten’ naar ‘Liturgie’.



De soldaten vlochten een kroon van doorntakken en zetten die op zijn hoofd … Zie het Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt
(Matteüs 27,29; Johannes 1,29).

Uli Viereck, Reliefplastiek (2006)




U ontvangt NIEUWS omdat u contact heeft gehad met het Steunpunt Liturgie. U kunt de Nieuwsbrief vrij doorsturen aan andere belangstellenden. Het kan zijn dat u de Nieuwsbrief tweemaal toegestuurd krijgt. Wilt u dat voortaan voorkomen geef het dan even door op Liturgie@gkv.nl. Met vermelding van de code achter ‘Nieuws Steunpunt Liturgie' bij ‘Onderwerp’.  Wilt u blijvend verzekerd zijn van de toezending van NIEUWS geef ons dan ook uw adreswijzigingen door.


Steunpunt Liturgie
Deputaten Kerkmuziek en Deputaten Eredienst
Anje de Heer-de Jong
Meerdonk 16
3823 AM Amersfoort
T (033) 4569892 (dinsdagavond 19.00-20.00 uur; uitgezonderd schoolvakanties Midden-Nederland)
E-mailadres: liturgie@wanadoo.nl
www.gkv.nl  → Wie zijn we? → Steunpunten → Liturgie