Gereformeerde Kerken vrijgemaakt

Gereformeerde Kerken vrijgemaakt

Kerkverband

Laat kerkverband meer opereren als kerkenkring 04/01/´10

Als we niet oppassen hebben we straks allemaal beleid en regels waar niemand zich wat van aantrekt. Onze tijd is individualistisch en daar zullen we ons als kerken wat van aan moeten trekken.

door Sape Braaksma

Ik zal nooit meer vergeten wat een openbaring het voor me was toen ik voor het eerst zoiets als een ‘kring’ meemaakte. Dat je zo dicht bij elkaar en samen zo dicht bij God kunt komen! Dat had ik nooit voor mogelijk gehouden in een gebroken wereld. En dat gewoon door open te zijn... En nu heb ik een droom. Wat zou het mooi zijn als we dat als kerken in ons kerkverband ook gingen ervaren. Als we in plaats van een kerkverband meer en meer een ‘kerkenkring’ werden...
Ik zie in onze kerken steeds meer gebeuren wat je ook ziet gebeuren in de politiek. Den Haag bedenkt steeds weer nieuw beleid en nieuwe regels. (En ongetwijfeld zit er veel goeds bij.) Maar de gewone man haakt steeds meer af. Die denkt steeds meer: ‘Ze doen maar in Den Haag’. En hij gaat z’n eigen gang...
Dezelfde ontwikkeling zie ik in onze kerken. Synodes bedenken steeds weer nieuw beleid en nieuwe regels. (En ongetwijfeld zit er veel goeds bij.) Maar het gewone kerklid haakt steeds meer af. Dat denkt steeds meer: ‘Ze doen maar op de synode’. En het gaat zijn of haar eigen gang... En de ellende is dat dat alleen maar erger zal worden. Want aan de ene kant: wie laten zich afvaardigen naar synodes? Mensen die nog geloven in het systeem. Mensen die denken: ‘Ze doen maar op de synode’ zul je daar niet tegenkomen. En dus krijg je op de synode dat geluid ook niet te horen. En ga je maar door.
En aan de andere kant: als ik merk hoe weinig jongeren nog op hebben met de organisatie van de kerk, en als ik bedenk dat de jongeren ook in de kerk de toekomst hebben, dan is het mij duidelijk dat ook dat door zal gaan.

Kloof
En dat betekent dat de kloof tussen synode en gewoon kerklid steeds groter zal worden. En dat we straks allemaal beleid en regels hebben waar niemand zich meer wat van aantrekt. Er wordt veel werk verzet om de kerkorde te updaten. Maar met alle respect daarvoor: als het zo doorgaat – en dat gaat het dus – hebben we straks een nieuwe kerkorde waar niemand zich aan houdt. Is dat wat we willen?
Misschien vind je dat het gewone kerklid toch echt zou moeten luisteren naar de synode: Dat individualistische gedoe van tegenwoordig... Maar dat heeft niet zoveel zin. Zo is onze maatschappij nou eenmaal. Daar zullen we als kerken mee om moeten leren gaan. En dat kan ook, want Gods Woord is een Woord voor alle tijden. En bovendien: elke maatschappij heeft z’n goede kanten en z’n minder goede kanten. Dat geldt voor die van tegenwoordig, maar net zo goed voor die van vroeger.
Wij hebben toch een Heer die gezegd heeft: ‘En houd dit voor ogen: Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voltooiing van de wereld’ (Mt. 28,20)? Wij geloven toch dat de Heilige Geest ook aan ons vandaag is gegeven, en niet alleen aan de gelovigen in de 16e eeuw? (Want toen is het idee van het kerkverband en de kerkorde zoals we die nu hebben ontstaan.)

Chaos
Wordt het dan geen tijd om onder ogen te zien dat de situatie waarin ons kerkverband en onze kerkorde zijn ontstaan toch wel heel bepalend is geweest voor hoe ze eruit zien? Want het was toen een chaos in de kerken. De Reformatie was net achter de rug; de oude regels waren afgeschaft, maar er waren nog geen nieuwe voor in de plaats gekomen. Logisch dat er dan orde in de chaos moet worden geschapen. Daar is het kerkverband voor bedacht. En daar is de kerkorde voor bedacht. Logisch dat er dan ook structuren worden bedacht om controle te kunnen uitoefenen op de naleving van de regels.
Dat heeft allerlei goeds gebracht. Maar volgens mij ook iets minder goeds: dat ons kerkverband 400 jaar later nog steeds vooral gericht is op het controleren van elkaar en dus niet zozeer gebaseerd is op onderling vertrouwen...
Zou het ook door die achtergrond komen dat we bij conflicten in de kerk heil verwachten van juridische expertise? Met als gevolg dat er een uitspraak wordt gedaan waar de partijen zich bij neer moeten leggen? Is dat echt de oplossing in een conflict? Zou het niet veel beter zijn om wijze broers aan te stellen als ‘bemiddelaars’ die bij conflicten moeten werken aan verzoening? Daar zou het toch om moeten gaan in de kerk?
Volgens mij redden we het niet met een geupdate kerkorde. Dat is een oplossing die niet diep genoeg gaat.

Bemoedigen
Mijn droom is dus dat we als kerkverband meer en meer gaan opereren als een kring. Dat we niet meer ‘vergaderen’, maar dat we van tijd tot tijd bij elkaar komen om te doen wat er staat in Hebr. 10,25: ‘elkaar bemoedigen’. Waarbij je dan moet bedenken dat er in het griekse woord dat daar staat een heel scala aan betekenissen zit. Het betekent inderdaad ‘bemoedigen’, maar het betekent ook: stimuleren, troosten, bevragen, enthousiasmeren, terechtwijzen, aansporen en noem maar op. Het zal helder zijn dat dat alleen maar kan – net als op de kring – als je echt open bent tegen elkaar.
Misschien dat je zelfs de 3 G’s van de kring zou kunnen gebruiken: gemeenschap – geloof – gebed. Beginnen met een rondje: Hoe gaat het met jullie als kerk? Wat kunnen we voor jullie betekenen? Hebben jullie ergens hulp bij nodig? Dan je samen buigen over een gedeelte uit de Bijbel en dat dan op jezelf als kerk betrekken. Stel je voor dat je op die manier samen door de brieven aan de zeven gemeenten in Op. 2 en 3 heen zou gaan... En dan tenslotte een uitgebreid kringgebed voor elkaars kerk. Zou dat niet heel opbouwend zijn?
Wat zou het mooi zijn als we als kerken ook meer en meer gingen ervaren: dat je zó dicht bij elkaar en samen zó dicht bij God kunt komen! En dat in een gebroken wereld...

Sape Braaksma is predikant van de Openhofkerk (GKv) in Roden.