Villa Klarendal

Gemeente in Villa Klarendal en Koepelkerk sluiten vriendschap

Door Gerry Bos

De Koepelkerk in Arnhem neemt de ondersteuning van de zendingsgemeente Villa Klarendal over van Youth for Christ. Het is niet de bedoeling de zendingsgemeente om te vormen tot een GKv-gemeente. De Villa behoudt haar eigen karakter en wordt ‘het kleine zusje’ van de Koepelkerk. Een unieke ontwikkeling.


'Villa Klarendal' heeft een ingang aan een gewone straat in Arnhem. De deur staat open, Rick Jansen loodst me door de gang naar de huiskamer. Lange tafels staan gedekt, vrouwen en kinderen uit de buurt en een enkele man zoeken een plek. In de keuken staat een Bulgaar in een hoge pan te roeren. Ook Aneta, de vrouw van Rick, is druk in de weer. Straks begint de viering: eerst samen eten, dan zingen en meer delen over het geloof.


Een van de stichters van deze gemeente is Rick Jansen. Voordat hij me meeneemt naar de viering in Klarendal, ontmoet ik hem thuis bij Gert Hutten, predikant van de gereformeerde Koepelkerk. Rick, vijftiger met grijze staart, is afkomstig uit de Pinkstergemeente. Gert Hutten is een gereformeerde dominee met een sterke drive om het evangelie uit te dragen in de stad. De gemeenten waar zij voor staan, hebben elkaar gevonden op het keerpunt in het voortbestaan van de jonge zendingsgemeente in Klarendal. Want de Koepelkerk gaat deze gemeente ondersteuning geven, zodra Youth for Christ zich eruit terugtrekt. Een nieuwe ontwikkeling die gemakkelijk misverstanden zou kunnen oproepen als je er met een gereformeerde cultuurbril naar kijkt. Er valt veel uit te leggen, niet alleen aan mij, maar ook aan de eigen gemeente van de Koepelkerk en aan de classis.
Gert Hutten: 'Het unieke aan deze jonge gemeente in Klarendal is dat hij in korte tijd ontstaan is uit de eigen bewoners van de wijk, die bij een gereformeerde kerkdienst geen aansluiting zouden vinden. De gemeente blijft dus op zichzelf functioneren, maar wij worden min of meer de grote broer'. Rick vult aan: 'De gemeente is hier in deze wijk Klarendal ontstaan en door er middenin te staan kan ze licht uitstralen en als zout werken'. Duidelijk is dat deze jonge gemeente in Klarendal zijn eigen weg zoekt, en dat de Koepelkerk daar niet een vervormende rol in wil spelen. Ds. Hutten: 'Zij zijn ons kleine zusje, wij zijn de grote broer. We gaan hen ondersteunen met vrijwilligers, met volwassen christenen die leiding kunnen geven en ook met geld. En natuurlijk zijn we met elkaar om de tafel gegaan om te kijken wat nu de contouren van deze gemeente moeten zijn.'

Theologische fundering

Om de overname van de verantwoordelijkheid van deze jonge gemeente goed te laten verlopen, is een Koppelteam gevormd met vertegenwoordigers vanuit Villa Klarendal en vanuit de Koepelkerk. Dit Koppelteam - waarin zowel Rick Jansen als Gert Hutten zitten - heeft een visiestuk geschreven waarin de fundamenten van de nieuwe wijkgemeente zijn onderzocht en beschreven.

Over Villa Klarendal als wijkgemeenschap zegt het beleidsstuk: Door Gods werk is er in Klarendal een piepjonge kerk ontstaan met daaromheen een breed netwerk aan activiteiten en contacten. Het is een pure bewegelijke kerk en een frisse expressie van het evangelie. Villa Klarendal vermijdt de term ‘kerk’ zoveel mogelijk als aanduiding voor zichzelf, omdat alleen al die term onnodige weerstand en verkeerde associaties oproept bij veel wijkbewoners. De term ‘gemeenschap’ verdient voorkeur, want het klinkt neutraler en veiliger . Villa Klarendal is een wijkgemeenschap waar gelovigen, zoekers en nog-niet-gelovigen zich thuis voelen en welkom zijn. Het is een gemeenschap die nog van alles mag leren en een gemeente die behoefte heeft aan vervolgstappen. Susanne Jansen(YfC): " Wij zijn enorm blij dat deze reus van een kerk dit oppakt. de vrijgemaakte gemeente is stabiel, er zijn geen rare uitwassen in de leer te vrezen en de kerkgangers zijn heel betrokken christenen".

Ds. Hutten bindt me op het hart dat ik vooral niet moet denken dat de gemeente in Klarendal moet gaan lijken op de Koepelkerkgemeente: Nee, Klarendal heeft een heel eigen dynamiek en moet die vooral ook behouden. Die dynamiek is zorgvuldig bestudeerd en verantwoord in het beleidsstuk onder het kopje 'Theologie' (pdf).
Gert Hutten: 'Het gaat om basale gegevens uit de bijbel, die in Handelingen 2:41-47 beschrijft hoe een pure kerk er uit ziet. Aanvaarding van het Woord, doop, volharding bij het onderwijs van de apostelen, ontzag voor God, gemeenschappelijk bezit, gebed, tekenen en wonderen, eensgezindheid, trouw, breken van brood, bij elkaar komen in huizen, aanbidding, blijdschap, eenvoud, in de gunst staan.'
Ook is er uitvoerig gesproken over het type doop dat bij deze gemeente zou passen. Evangelische christenen als Rick en Susanne gaan immers uit van de volwassendoop, terwijl de Koepelkerk de kinderdoop praktiseert. In Klarendal zullen ze uitgaan van de kinderdoop, omdat veel bezoekers en wijkbewoners een christelijke achtergrond hebben, waarin kinderen worden gedoopt. Dan is het tijd om te gaan: Rick loopt met me mee, de Villa is maar een paar straten van de pastorie vandaan.

Viering in de villa
Het koopzondag: dan wordt er in de Villa niet gebruncht, maar gedineerd bij de viering. Op de bar naast de keuken staat het warmgemaakte eten uit allerlei landen van de wereld: pizza's, witte rijst, een Bulgaars gerecht met aardappel, wortel, varkensvlees en een onuitsprekelijke naam, gerechten met bonen, veldsla en kippenpoten. Als iedereen een plek heeft gevonden aan een van de vier lange tafels, gaat Marc Klapwijk voor in gebed. 'Eet smakelijk', en 'de eerste tafel mag beginnen met opscheppen.' Mijn overbuurman - in een warme trui en bril met bolle glazen - lust wel wat. Hij staat wankel op zijn benen, dus een beetje hulp kan hij wel gebruiken. De Bulgaar zit naast hem. 'Ik kom uit Sofia, een stad nog groter dan Amsterdam. Ik zou ook liever in Amsterdam wonen, maar ik moet eerst mijn huis verkopen. Ik heb schulden, dus het gaat moeilijk. Ik woon hiernaast. Mijn vrouw komt uit het zuiden. We zijn gescheiden. Uit mijn eerste huwelijk heb ik een dochter, die woont in Zuid-Afrika. Lang niet gezien, nee. Dat is wel vijftien jaar geleden'. In Bulgarije was hij lid van een oosters orthodoxe kerk. Hij vindt het fijn hier in de villa mensen te vinden bij wie hij zich thuis voelt, ook in het geloof.
Rick, naast me, komt bijna niet aan eten toe. Hij wordt aan de telefoon geroepen vanwege een lekkage in het pand. Uiteindelijk belt hij de rioleringsdienst van de gemeente die het 'zwembadprobleem' in de gang zullen komen oplossen, voorlopig.
De stemming is opgewekt. Er wordt vrolijk nagekeuveld over het dagje uit, gisteren, naar Avi Fauna. De kinderen, kleintjes van de families Gootjes en Klapwijk, een peuter en wat schoolkinderen van de gemeenteleden gaan ondertussen van tafel en keutelen gezellig rond.

Klarendal in vogelvlucht In 1998 gaat Rick Jansen is met zijn gezin in de wijk Klarendal wonen. Rick is oudste in een Pinkstergemeente. Rick en zijn vrouw Aneta willen iets betekenen voor hun buurtgenoten. Ze nemen deel aan activiteiten in het wijkplatform, gaan naar Bingo-avonden en geven de gewonnen taart weg aan iemand die niks heeft, ze helpen speeltoestellen te onderhouden. Deze houding wordt breed gewaardeerd. In 2002 gaan ze computerles geven in het mediatrefpunt Klarendal en Aneta stapt in een multiculturele gespreksgroep. Ze worden herkend als echt betrokken wijkbewoners en dat geeft een basis voor gesprekken over het geloof, die in de loop van de jaren spontaan ontstaan. In 2004 krijgt er nog iemand een missie voor de achterstandswijk Klarendal: Susanne Jansen. Zij heeft bij Youth for Christ (YfC) Arnhem een cursus Missionair gemeentestichter' gevolgd en wil zich ook op Klarendal richten. Als daarop Susanne en Rick en Aneta elkaar ontmoeten, besluiten tot samenwerking. Ze dienen een voorstel in bij YfC om het wijkwerk zowel voor jongeren als volwassenen op te pakken onder de naam 'Klarendal omhoog'. YfC geeft groen licht en er wordt gestart met gebedsbijeenkomsten met andere christenen in de wijk en met een Meiden Bijbelclub. In de zomer van 2005 kan YfC een pand huren en vanaf dat moment wordt 'Klarendal omhoog' omgedoopt in ' Villa Klarendal'. Op zondagen worden bewoners uitgenodigd voor een viering met een brunch. De eerste keer zijn er vijf gasten. Vanaf dan is er elke week een brunch of diner met viering. Het aantal bezoekers stijgt soms tot dertig, en de vieringen worden verdeeld in een kinder/jongeren en een volwassengedeelte. De doordeweekse activiteiten zijn niet allemaal succesvol, maar er starten wel steeds meer dingen: voetbal, streetdance, een moslimmeidenclub en Youth Alpha. Ook wordt er meegewerkt met de voedselbank en zijn er coachingsgesprekken, huisbezoeken, bijbelstudies en bidstonden. In de zomer van 2008 besluit het kernteam richting gemeentestichting te gaan. Bij diverse kerkgemeenschappen in de buurt wordt aangeklopt, en bij de Koepelkerk is het raak: ds Gert Hutten vertelt dat de Koepelkerk dezelfde visie voor gemeentestichting in Klarendal heeft. Sinds september 2008 voeren vertegenwoordigers van de Koepelkerkgemeente gesprekken met het kernteam van Villa Klarendal en vormen het Koppelteam. Hun gezamenlijke visie voor de jonge gemeente leggen ze neer in een lijvig rapport Grootste gemene delers, visie op de relatie tussen Koepelkerk en Villa Klarendal. In januari 2009 worden de echtparen Klapwijk en Gootjes kernvrijwilligers, zij krijgen in een uitzenddienst vanuit de Koepelkerk een zegen mee en zijn voortaan 's zondags en bij de week-activiteiten te vinden in Villa Klarendal.

Goed doen voor je naaste
Na het eten en afruimen gaan de tafels aan de kant en worden de Klarendalse zangbundels en bijbels uitgedeeld. Theodoor Gootjes pakt de gitaar en soepel klinkt het eerste -door Rick Jansen gemaakte lied- uit de kelen. Marc Klapwijk leidt vanavond 'het praatje', zoals de bijbelstudie hier nadrukkelijk heet. Als hij begint stapt nog een bezoeker binnen: hij wordt hartelijk verwelkomd. Het praatje is door Marc opgezet rond het thema: iets goeds doen voor je naaste. Moeder Theresa ( 'is ze nu heilig of zalig verklaard?') komt met foto en al ter sprake. Vijf roepies vormden haar hele startkapitaal. 'Twintig roepies is ongeveer een euro', zegt Lies, een vrouw van middelbare leeftijd, die kennelijk als kind in Azië woonde. Oftewel: arm zijn is geen excuus om je handen niet uit je mouwen te steken voor een ander. Het opzoeken van een bijbeltekst in Mattheus houdt de gemoederen even bezig. Sommigen weten de weg in de bijbel, een ander moet even geholpen worden. Wat hier vanavond geleerd wordt - en ze spreken en leren er samen over aan de hand van Marc's praatje - gaat over naastenliefde, maar niet als prestatie die je voor God moet leveren. Nee, je bent al geliefd, ook al zou je niks doen. Maar je verspreidt wel liefde als je belangstelling hebt voor de ander en je gaven ('wat is dat?' Nou, wat je leuk vindt, waar je goed in bent') inzet voor de andere mensen die je tegenkomt op straat.

Licht en zout
Ze zijn nog aan het zingen, als ik een paar uur later de straat weer op stap. Wat een verschil tussen de viering op zondag in deze gemeente in Villa Klarendal en de kerkdiensten van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt! Maar ik heb het nu zelf ondervonden: In alle eenvoud van deze viering zijn veel elementen van de pure gemeente uit Handelingen 2 hier zichtbaar...

Links
http://www.xs4all.nl/~leanjans/klarendal.htm
http://www.yfc.nl/arnhem
http://www.gkv-arnhem.nl/node/1306