Bibliotheek ArchiefSynode

De GKv en de vGKN: een nadere kennismaking

Interview door Deputaten Kerkelijke Eenheid, maart 2019

In 2004 werd het kerkverband van de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland gevormd. De GKv en vGKN groeien plaatselijk naar elkaar toe en ook landelijk worden er stappen tot samenwerking ondernomen. Hoog tijd dus om elkaar beter te leren kennen! Namens het Deputaatschap Kerkelijke Eenheid van de GKv sprak deputaat Ave Luth met Geert Bruinsma en Berthold Bloemendal. Zij zijn beiden predikant in Frieschepalen. Bruinsma in de GKv en Bloemendal in de vGKN. Samen vertellen ze over (het ontstaan van) de samenwerking tussen beide kerkgemeenschappen en de mooie stappen naar kerkelijke eenheid die die samenwerking met zich meebrengt.

Bezwaar tegen fusie PKN
Wie meer wil weten over de vGKN en de contacten die deze kerkgemeenschap heeft met de GKv, kan het beste bij het begin beginnen. Hoe zijn de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland ontstaan? Ds. Berthold Bloemendal legt uit dat het kerkverband van de vGKN in 2004 gevormd is door zeven Gereformeerde Kerken (synodaal). “Deze kerken waren het niet eens met de fusie die hun kerkverband aanging met de Nederlandse Hervormde Kerk en de Evangelisch-Lutherse Kerk in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De vGKN had meerdere bezwaren.

Op geloofsniveau was men het bijvoorbeeld niet eens met de ruimte die de kerkorde van de PKN biedt om van de belijdenisgeschriften af te wijken. Zo hebben predikanten de ruimte om te ontkennen dat Jezus Christus en zijn verlossingswerk centraal staan in het christelijk geloof.

Op organisatorisch vlak had men er moeite mee dat de landelijke organen van de PKN veel meer beslag leggen op het leven van de plaatselijke kerken dan de landelijke organen van de Gereformeerde Kerken dat eerder deden.”

Bouwen aan samenwerking sinds 2014
Door de jaren heen hebben sommige plaatselijke kerken de vGKN verlaten en zijn er weer anderen toegetreden. Anno 2019 heeft de vGKN zeven lidkerken. In 2014 besloten de vGKN het deputaatschap voor de kerkelijke samenwerking op te richten. “Ons kerkverband is immers klein en daarnaast is het een bijbelse noodzaak om naar eenheid tussen christenen te streven”, vertelt Bloemendal. Met de oprichting van het deputaatschap begon ook de opbouw van officiële contacten met andere kerkverbanden op landelijk niveau.

De eerste stappen van de GKv en de vGKN
Zo kregen de GKv en de vGKN elkaar in beeld. Landelijk is de vGKN al gelieerd aan de NGK door middel van een oecumenisch akkoord. Ds. Bruinsma zegt: “Nu er plannen liggen voor een fusie tussen de NGK en de GKv, zou het mijns inziens passend zijn om daarin die verbondenheid met de vGKN een plaats te geven. Vanuit de vGKN zelf ligt er een verzoek op tafel voor de komende generale synode van de GKv om het oecumenisch akkoord ook te sluiten met de GKv. Het mogelijk aanhaken bij dit oecumenisch akkoord zie ik als een stap die uitnodigt tot verder kennismaken en samenwerken. Het is mooi om te zien dat de samenwerkende kerken NGK en GKv de vGKN een warm hart toedragen en het toejuichen wanneer de nieuw te vormen kerk de vGKN op welke wijze dan ook in de fusieplannen zou kunnen betrekken.”

Frieschepalen en de verder gevorderde samenwerking
Dat sommige kerken op plaatselijk niveau al verder zijn dan landelijk, bewijst de samenwerking in Frieschepalen. Bloemendal en Bruinsma leggen uit dat het plaatselijk contact in Frieschepalen al vele jaren geleden tot stand is gekomen. Sinds 2004 hebben predikanten van beide gemeenten al gesprekken op persoonlijk niveau en in 2016 zijn die samensprekingen concreet gemaakt; de status van beide gemeenten samen is nu ‘samenwerkende gemeenten’.

In de praktijk betekent dat toestemming voor gezamenlijke diensten, gezamenlijke avondmaalsvieringen, kanselruil (ook met classispredikanten van de GKv) en het aanvaarden van elkaars attesten. Bovendien is ds. Bloemendal waarnemer op de classis Drachten van de GKv.  Inmiddels heeft de samenwerking ook in andere plaatsen geleid tot kennismaking en toenadering.

Elkaar herkennen en erkennen
Als Bloemendal en Bruinsma gevraagd wordt naar overeenkomsten en verschillen tussen de beide kerkgemeenschappen, noemen ze allereerst dat de gemeenten elkaar herkennen en erkennen op grond van schrift en belijdenis. Dat is ook de basis waarop de beide kerkverbanden elkaar vinden.

“Daarnaast zijn de plaatselijke gemeenten in Frieschepalen op veel gebieden identiek qua geloofsbeleving en karakter. Beide gemeenten kampen met dezelfde problemen en worstelen met dezelfde vragen.”

Cultuurverschillen – man/vrouw en ambt
“Uiteraard zijn er cultuurverschillen gegroeid in de afgelopen 70 jaar.” De predikanten doelen op het verschil dat er altijd lag in de vragen rondom man/vrouw en ambt. “Bij de vGKN zijn vrouwelijke ambtsdragers, als erfenis uit de Gereformeerde Kerken in Nederland, sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw gewoon. Daar wordt met name bij de predikanten van de vGKN verschillend en genuanceerd over gedacht en gesproken. In 2017 nam de synode van de GKv het besluit om alle ambten open te stellen voor vrouwen.” Bruinsma vertelt dat het op die synode de vrouwelijke vGKN-predikant ds. Van Harten – Tip was, die de synode heeft toegesproken vanuit haar eigen roeping en positie. “Dit maakte veel indruk.”

De samenwerking tussen de vGKN en de GKv krijgt dus steeds duidelijker vorm. Zoals gezegd ligt er vanuit de vGKN een verzoek op tafel voor de komende generale synode van de GKv, in 2020, om het oecumenisch akkoord dat de vGKN met de NGK heeft, ook te sluiten met de GKv. Wordt vervolgd!

Berthold Bloemendal (1982) studeerde aan het Geistliches Rüstzentrum Krelingen, aan de Eberhard Karls Universität Tübingen en de PThU Kampen (Oudestraat). Sinds 2012 is hij gemeentepredikant in de vGK te Frieschepalen. 

Geert Bruinsma (1966) werd predikant op 42- jarige leeftijd (een zogenoemde ‘late’ roeping). Hij volgde een zij-instroomopleiding aan de TU Kampen en is sinds 2010 gemeentepredikant in de GKv te Frieschepalen.